Skip to content

Categories:

Gaskell

Cranford

Elizabeth Gaskell is bekend van onder meer het werk ‘Cranford’, dat in delen gepubliceerd werd tussen 1851-1853 in het magazine van Charles Dickens. Gaskell en Dickens waren ook bevriend met elkaar en bij het lezen van Cranford kom je dezelfde fascinerende personages tegen alsmede de aandacht voor sociale misstanden, werkloosheid en armoede. Maar vooral de positie van de vrouw krijgt bij Gaskell een belangrijke plaats.

Het verhaal speelt zich af in Cranford, een fictief plaatsje, dat gemodelleerd is naar de plaats Knutsford. De verteller is Mary Smith, die een paar maanden logeert bij Mathilde Jenkins en haar zus Deborah Jenkins. We krijgen de gebeurtenissen in het dorp te horen alsof we er zelf wonen en leven mee met Mathilde, die achtereenvolgens haar zuster verliest, de man die ooit met haar wilde trouwen opnieuw kwijtraakt, haar kapitaal kwijtraakt, een nieuwe betrekking vindt en uiteindelijk herenigd wordt met haar broer.

Maar het zijn niet de ontwikkelingen in dit kleine dorp en de perfecte karaktertekening, die dit werk beroemd maakten, maar ook de humorvolle dialogen “A man,” as one of them observed to me once, “is so in the way in the house!” en de verrassende tegendraadsheid van de sterke vrouwen die Cranford bevolken: “I’ll not listen to reason…Reason always means what some one else has got to say.”

Het werk Cranford is meerdere keren verfilmd. De laatste verfilming uit 2007 heb ik gisteren na het lezen van het boek bekeken. Het is een 7 uur durende verfilming. Ondanks de titel is dit werk niet alleen de verfilming van Cranford, maar tevens van andere werken van Gaskell, zoals My Lady Ludlow en mr. Harrison’s Confessions. Voor liefhebbers van het werk van Dickens is de film ondanks de duur een aanrader. Judi Dench geeft bovendien op een fantastische manier gestalte aan Mathilde.

 

(FB 12/8/2016)

North and South

Een bekend werk van Elizabeth Gaskell (1810-1865) is North and South (1855). De hoofdpersoon is Margaret Hale, die met haar vader, een predikant, en haar moeder een gelukkige jeugd heeft in het landelijke Zuid-Engeland. Als haar vader Richard Hale om een geloofskwestie zijn ambt verlaat, verhuist het gezin naar het plaatsje Newton (gebaseerd op Manchester) in het Noorden. Het is een industriestad waar de belangrijkste beroepstak de katoenindustrie is. De beschrijving van het zware werk aan de weefgetouwen van arbeiders in deze industriestad is indrukwekkend en zowel het leven van de leidinggevenden als de arbeiders wordt gedetailleerd beschreven, doordat Margaret met beiden omgaat.

Haar vader vindt werk als privéleraar en geeft ook les aan de plaatstelijke fabrikant John Thornton. De ontwikkeling van beide personages Margaret Hale en John Thornton staat centraal en hun psychologische ontwikkeling loopt parallel met de ontwikkelingen binnen de fabriek. Indrukwekkend is de wijze waarop Gaskell aandacht heeft voor de sociale misstanden in haar tijd (slechte werkomstandigheden, kinderarbeid, armoede, werkloosheid).

Maar Gaskell woonde zelf met haar man, een predikant, in Manchester en bezocht als vrouw van de predikant de arbeiders en kende hun omstandigheden.

En hoewel de roman aanbevelingswaardig is, is de verfilming uit 2004 dit eveneens. Het is prachtig hoe de aanblik van de katoenfabriek met zijn ronddwarelende katoenvlokjes een bijna kerstachtige aanblik biedt, maar tegelijkertijd een voorbode is voor de longziekte die veel arbeiders oplopen, omdat hun longen zich vullen met de stofdeeltjes.

(FB 17/8/2016)

‘Pretty baskets of work stood about in different places: and books, not cared for on account of their binding solely, lay on one table, as if recently put down.’

Elizabeth Gaskell

(FB 12/8/2016)